Amuderya (Ceyhun) Nehri - Ansiklopedik Bilgi

  • 0 replies
  • 1383 views

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

*

Çevrimdışı D®agon

  • Her Şey Senin Rızan İçin Allah'ım.
  • *
  • 11539
  • +523/-0
  • Cinsiyet: Bay
    • bilyonmu
Amuderya (Ceyhun) Nehri - Ansiklopedik Bilgi
« : 23 Aralık 2013, 21:28:49 »



Batı Asya’da, Batı Türkeli’nin en büyük akarsuyu. Orta Asya'nın en uzun nehri.

Uzunluğu 1.415 km'dir. Ama Doğu Pamirlerden doğan en uzun kolu Deya-yı Vahjır'ın kaynağından başlayarak ölçüldüğünde uzunluğu 2.540 km'ye ulaşır.

İsimleri
İlkçağ'da Batı'da Oxus Irmağı olarak bilinen; Amuderya adını ise, bugünkü Çarcao'nun (şimdiki ismi Türkmenabat) yerinde eskiden var olduğu sanılan Āmul kentinden aldığı öne sürülür.

Eski Ahit'te Gihon olarak geçer. Nehrin yakınında oturan insanlar ve Ortaçağdaki İslâm yazılarında bu nehir Jayhoun (جيحون) ismiyle bahsedilir, böylece Cennet'teki dört nehirlerden biridir. Divân-ı Lügati't-Türk'de Ceyhun: tanınmış ırmağın adı diye tanımlanır. Ceyhun cenk edilen yer anlamına da gelmektedir. Ceyhun bu yüzden asi anlamındadır.

Tacikistan’da Hindikuş Dağlarından doğar. Vahş ve Pyanc ırmaklarının birleşmesiyle meydana gelir. Dağlık alandan aldığı kollarla büyüyerek bölgeyi terk ettikten sonra kuzeybatıya yönelir. Tacikistan Cumhuriyeti ile Afganistan arasındaki sınırın bir bölümünü çizer. Aral gölüne dökülünceye kadar olan uzunluğu 2500 kilometredir. Aral gölüne dökülmeden önce 11.000 kilometrekarelik deltasında kollara ayrılır. Sulama için faydalanıldığından deltaya geldiğinde suyu çok azalır ve ancak sularının beşte biri ulaşabilir. Önceleri bataklık olan delta, kurutularak verimli topraklarından istifade edilmektedir.

Nehrin iki kıyısı birbirinden çok farklıdır. Nehir devamlı sağa yüklendiği için kıyıyı altından oyup üst katların çökmesine sebeb olmuştur. Burada, alınan bütün tedbirlere rağmen yerleşim mümkün olmamıştır. Sol taraf ise kıyı boyu çok alçaktır. Bir şerit halinde bulunan bu kıyı yerleşmeye müsaid olup, nüfus fazladır.

Nehrin su seviyesinde, kasım ve mart ayları arasında büyük fark görülmez. Yüksek dağlardaki karların erimesi ile temmuz ayında su seviyesi çok artar. Bu ayda nehrin geçirdiği su saniyede 5000 metreküpe ulaşır. Suyun bu şekilde fazlaca artması, kurak ve yağışsız bir zamana rastladığından, nehir boyunca ekim için istifadeye sebeb olur.

Ceyhun Havzası; kuzeyden Seyhun Havzası, doğuda Tarım Havzası, güneyde ise İndus ve Hilmand havzaları ile çevrilidir. 465.500 kilometrekareyi bulan yüzölçümünün 290.000 kilometrekaresi dağ sıralarından meydana gelir. Havzanın dağlık kesimleri ardıç ve kavak, aşağı kesimleri ise söğüt, cehri ve iğde ağaçları ile örtülmüştür. Orta kesimlerinde de söğüt ve kavak türlerinden meydana gelmiş tugay ismi verilen sık sazlıklarla kaplı ormanlar mevcuttur. Irmakta mersinbalığı türleri ile bol mikdarda sazan ve alabalık bulunur.

Nehir havzasındaki taşkınlıkları önlemek için ırmak üzerine karmaşık bir baraj ağı kurulmuştur.


 

Bunlarda İlginizi Çekebilir

  Konu / Başlatan replies Son İleti
0 replies
1249 views
Son İleti 06 Şubat 2013, 12:26:57
Gönderen: busegül
0 replies
1008 views
Son İleti 14 Şubat 2013, 12:14:51
Gönderen: busegül
0 replies
4381 views
Son İleti 02 Nisan 2013, 13:32:22
Gönderen: busegül
0 replies
2020 views
Son İleti 02 Mayıs 2013, 11:33:56
Gönderen: busegül
0 replies
1208 views
Son İleti 20 Kasım 2013, 20:56:41
Gönderen: D®agon
0 replies
980 views
Son İleti 23 Aralık 2013, 21:37:58
Gönderen: D®agon
0 replies
2844 views
Son İleti 09 Şubat 2014, 19:59:14
Gönderen: D®agon
0 replies
1331 views
Son İleti 20 Mart 2014, 13:53:24
Gönderen: D®agon
0 replies
1587 views
Son İleti 02 Mayıs 2014, 14:05:09
Gönderen: D®agon
0 replies
3286 views
Son İleti 26 Ağustos 2014, 09:45:40
Gönderen: D®agon