Dağ - Ansiklopedik Bilgi

  • 0 replies
  • 1368 views

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

*

Çevrimdışı busegül

  • *
  • 20005
  • +359/-0
  • Cinsiyet: Bayan
  • Allah birdir ve Muhammed (s.a.v.) onun elçisidir.
    • Uyanan Gençlik
Dağ - Ansiklopedik Bilgi
« : 04 Mart 2013, 11:25:25 »



Alm. Berg (m), Fr. Montagne (Mont) (m), İng. Mountain (Mount). Çevresine göre çok yüksek olan yeryüzü şekli. Her yüksek yeryüzü şekli dağ değildir. “Tepe” ismi verilen yeryüzü şekliyle dağ arasındaki fark, kapladığı sahanın büyüklüğü ile yüksekliğidir. Dağlar tepelere göre daha geniş saha kaplar ve yükseklikleri tepelerden çok fazladır. Tabanının genişliği ve yüksekliğinin çok fazla olmasına rağmen tepesi düz olan yerler dağ niteliği taşımaz. Böyle yüksekliklere “yayla” adı verilir. Bir yükseltinin (engebenin) dağ olabilmesi için, tabanının geniş ve yüksekliğinin fazla olmasının yanında tabanı üzerine oturtulmuş bir koni şeklinde tepesinin çok dar bir yüzeye sâhip olması gerekir.

Dağlar tek tek engebeler hâlinde olabildikleri gibi yanyana sıralanmış şekilde de bulunurlar. Birbirinin devamı şeklinde uzanan dağlara “sıradağlar” denir. Dağların çok olduğu, sarp ve dik yamaçların sık sık rastlandığı, aralarında yüksek yaylaların bulunduğu geniş bölgelere “dağlık bölge” ismi verilir. Dağların deniz seviyesinden olan yüksekliklerine “dağın mutlak (salt) yüksekliği”, eteklerinden îtibâren doruğa kadar olan yüksekliklerine ise “dağın nisbî (bağıl) yüksekliği” denir.

Dağlar hakkında araştırma yapan bilim dalına “oroğrafya” adı verilir. On dokuzuncu asır ortalarında gelişmeye başlayan oroğrafya, dağları dış görünüşleri bakımından inceler. İç bünyelerini inceleyen bilim dalı ise “jeoloji”dir. Dağların dış görünüşleri îtibâriyle incelenmesi iki yönde olur: a) Biçimleri (görünüşleri) bakımından, b) Meydana geliş şekilleri bakımından.

Görünüş bakımından, alçak, orta yükseklikte, yüksek, tek dağlar, sıra dağlar, geçitli, geçitsiz dağlar, dilinmiş, yıldız şeklinde uzanışlı (bir noktadan her yöne doğru dağ kollarının açılarak uzanışı), kuş tüyü uzanışlı (kuş tüyü veya yaprak damarları gibi uzanan) ve ızgara uzanışlı dağlar şeklinde isimler alırlar.

Meydana geliş şekilleri bakımından dağlar incelenirken de genel olarak ikiye ayrılır:1) Meydana geliş zamanlarına göre, 2) Meydana geliş hâdiselerine göre.

Meydana geliş zamanlarına göre dağlar genç ve eski dağlar olarak ayrılır. Sarp, keskin çizgiler taşıyan dağlar, uzun zaman dış tesirlere mâruz kalmadığı için yakın bir geçmişe sâhiptir. Yumuşak çizgiler taşıyan bir dağın erozyona uğradığı, yâni çok eski zamanlarda meydana geldiği anlaşılır. Bu târifler genel olup, bâzı özel durumlarda bunların tersi olduğu da görülür.

Dağlar genellikle kırılmalar, kıvrılmalar veya yanardağ püskürmelerinden meydana gelmiştir. Bu sebepten kırık dağlar, kıvrım dağlar ve yanardağ isimleri de verilir. Yerkabuğunun iyice sertleşip, kırılgan bir özellik almış bulunan bölümlerinin çeşitli yer hareketleri sonucu kırılarak (fay kaymaları bu şekildeki bir harekettir) meydana gelen dağlara “kırık dağlar” denir. Yurdumuzda Batı Anadolu’daki bâzı dağlar ve Orta Avrupa ile Orta Asya’nın bâzı dağları kırık dağlardır. Yerleşmiş eski yığınlar kuşağının aralardaki oynak ve kıvrılabilen bölümlerinin yan taraflarda meydana gelen sıkıştırma gibi hareketler netîcesinde sıkışma ve kıvrılmalarından meydana gelen dağlar, “kıvrım dağları” ismini alır. Yeryüzünde genellikle birbirine paralel olan sıradağlar kıvrım dağlardır. Türkiye’de kuzey ve güneydeki sıradağlar, Avrupa’da Pirenelerden Asya’da Himalaya Dağlarına kadar olan dağ silsilesi ve Amerika kıtasının batısını bir uçtan diğer uca kateden sıradağlar kıvrım dağlarıdır. Yer kabuğunun zayıf, dayanıksız yerlerinin yer merkezindeki lavların püskürmesi neticesinde meydana gelen, yapısı, yüksekliği ve biçimi püskürme olaylarına bağlı olan dağlar “volkan dağları” veya “yanardağ” ismiyle anılırlar. Yurdumuzdaki Ağrı, Süphan, Erciyes, Nemrut, Karadağ, Karacadağ birer yanardağdır.

Dünyâdaki Yüksek Dağlar

Adı                       Yüksekliği                        Dağ Sırası

Everest                 8848 m                          Himalaya

Godwim Austen     8611 m                          Karakurum

Kantsindzunga       8585 m                         Himalaya

Daulagiri                8168 m                         Himalaya

Nanga Parbat        8126 m                         Himalaya

Ullug Mustay        7723 m                          Kuenkum

Kungur Tag          7719 m                          Pamir

Tiris Mir               7699 m                          Hindikuş

Minya Konka        7590 m                         Szetşuan

Mustag Ata          7555 m                         Pamir
 

Türkiye’deki Yüksek Dağlar


Dağın Adı                            Yüksekliği                         Bölgesi


Büyük Ağrı Dağı                   5137 m                          D.Anadolu

Süphan                               4058 m                          D.Anadolu

Cilo Dağı                             4116 m                          D.Anadolu

Demirkaşık Dağı                  3756 m                          Akdeniz

Lorut Dağı                          3558 m                           Akdeniz

Kaçkar Dağı                        3932 m                          Karadeniz

Üç Doruk Tepe                    3709 m                          Karadeniz

Uludağ                                2543 m                          Marmara

Akdağ                                2446 m                            Ege

Bozdağ                              2414 m                            Ege

Erciyes Dağı                       3917 m                            İç Anadolu

Karacadağ                         1938 m                            G. Doğu Anadolu

 

Bunlarda İlginizi Çekebilir

  Konu / Başlatan replies Son İleti
0 replies
2054 views
Son İleti 04 Mart 2013, 11:45:32
Gönderen: busegül
0 replies
2668 views
Son İleti 06 Mart 2013, 10:09:43
Gönderen: busegül
0 replies
1210 views
Son İleti 06 Mart 2013, 10:12:31
Gönderen: busegül
0 replies
1259 views
Son İleti 06 Mart 2013, 10:16:46
Gönderen: busegül
0 replies
1166 views
Son İleti 06 Mart 2013, 10:22:03
Gönderen: busegül
0 replies
1284 views
Son İleti 06 Mart 2013, 10:39:03
Gönderen: busegül
0 replies
1289 views
Son İleti 06 Mart 2013, 10:50:19
Gönderen: busegül
0 replies
1958 views
Son İleti 06 Mart 2013, 10:56:59
Gönderen: busegül
0 replies
2517 views
Son İleti 06 Mart 2013, 12:11:01
Gönderen: busegül
0 replies
1286 views
Son İleti 06 Mart 2013, 12:41:06
Gönderen: busegül