Salih Zeki Bey - Hayatı ve Eserleri

  • 0 replies
  • 13802 views

0 Üye ve 3 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

*

Çevrimdışı Uyanan Gençlik

  • *
  • 7462
  • +545/-0
  • Cinsiyet: Bay
Salih Zeki Bey - Hayatı ve Eserleri
« : 06 Ocak 2013, 10:40:00 »



Salih Zeki Bey (d. 1864, İstanbul - ö. 1921, İstanbul), Osmanlı-Türk matematik bilgini.



1864 yılında İstanbul’da yoksul bir ailenin oğlu olarak dünyaya geldi. Babası Boyabatlı Hasan Ağa, annesi Saniye Hanımdır.
Anne ve babasının ölümü üzerine ninesi tarafından on yaşındayken Darüşşafaka’ya verildi.
1882 yılında Darüşşafaka’yı birincilikle bitirdi. Aynı yıl Posta ve Telgraf Nezareti Telgraf Kalemi (Fen Şubesi)’ne memur olarak atandı.

1884 yılında Nezaretin Avrupa’da uzman telgraf mühendisi ve fizikçi yetiştirme kararı üzerine birkaç arkadaşıyla birlikte Paris’e gönderildi ve burada Politeknik Yüksekokulu’nda elektrik mühendisliği öğrenimi gördü.

1887 yılında İstanbul’a döndü ve eski dairesinde elektrik mühendisi ve müfettiş olarak çalıştı. Ek görev olarak Mekteb-i Mülkiye’de (bugün Ankara Üniversitesi’ne bağlı Siyasal Bilgiler Fakültesi) fizik ve kimya dersleri verdi (1889-1900). Bu arada Rasathane-i Amire müdürlüğünde ve II. Meşrutiyetin ilanından (1908) sonra Maarif Nezareti Meclis-i Maarif üyeliğinde bulundu.

1910’da Mekteb-i Sultani (bugün Galatasaray Lisesi) müdürlüğüne atandı.

1912’de Maarif Nezareti müsteşarı, 1913’te Darülfünün-ı Osmani (bugün İstanbul Üniversitesi) rektörü oldu.

1917’de rektörlükten ayrıldıysa da üniversitedeki görevini Fen Şubesi (Fakültesi) Müderrisi (Profesör) olarak sürdürdü.

Ömrünün sonuna doğru aklî dengesini kaybetti ve tedavi altındayken 1921 yılında Şişli’deki Fransız Hastanesi’nde öldü.
Fatih Camiinin bahçesine gömüldü.
3 kez evlenmiş olan Salih Zeki, bu evliliklerden birini Halide Edip’le (Adıvar) yapmış, ölümünden kısa bir süre önce ayrılmıştı.

Nesnel bir yaklaşımda Türklerin ve Müslümanların bilime katkılarını tespit etmeye çalışmış ve çağdaş Türk bilim tarihçiliğinin kurucusu olmuştur. Araştırmacılar için bugün de güvenilir bir kaynak olan Asar-ı Bakiye (Ölmez Eserler) adlı eseri bırakmıştır.
 
Bilim felsefesi ile uğraşmış, Henri Poincaré ve Alexis Bertrand'ın eserlerini çevirerek bilim felsefesinin Türkiye'de tanınması ve yaygınlaşmasına katkıda bulunmuştur.

Tarihsel Önemi

Salih Zeki, önde gelen son dönem Osmanlı matematik bilginlerindendi.
İkdam, Darüşşafaka ve İktisadiyat gazeteleri ile Darülfünun dergisine sayısız katkıda bulundu.
Dönemin ünlü bilginleriyle matematik ve fen bilimleri konusunda yazılı tartışmalara girdi ve bu konularda bir kısmı ders kitabı olmak üzere çok sayıda yapıt verdi.

Salih Zeki, Darüşşafaka ve Mühendis Mektebi'nde matematik ve fizik dersleri okutmuştur. Daha sonraki çalışmalarının tümünü üniversiteye vermiştir. Bugünkü gerçek üniversitenin kurucusu Salih Zeki'dir. Türkiye'ye, matematik, fizik ve fen derslerini batılı yöntemleriyle ilk getiren odur. Birçok gazete ve dergide çıkan güzel yazılarıyla Türk gençliğini edebiyat kadar matematiğe yönelten ve matematiği sevdiren yine o olmuştur.

Salih Zeki, aydın fenciler silsilesinin en dikkate değer son halkasıdır. İlk ve ortaöğrenimin ihtiyacı olan matematik, geometri, cebir, astronomi, trigonometri ve fizik kitaplarından başka binlerce sahifeyi bulan, yüksek seviyedeki Darülfünun ders kitapları yazmış; felsefi konularda telif-tercüme eserler bırakmış, bilim tarihi ile ilgili incelemeler yayınlamış, bizzat Mizan-ı Tefekkür adlı bir matematik kitabı yazmış, anıt bir eser olarak Kamus-ı Riyaziyat'ı hazırlayarak bunun ilk cildini yayınlamıştır.

Eserleri:

   
    Hendese (Geometri) - Lise ders kitabı
    Hikmet-i Tabiiye (Fizik) - Lise ders kitabı
    Mebhas-ı Savt (Fonetik)
    Mebhas-ı Elektrik-i Miknatisi ((Elektro Magnetizma)
    Mebhas-ı Hararet-i Harekiye (Termodinamik)
    Mebhas-ı Cazibeyi Umumiye (Genel Çekim)
    Mebhas-ı Elektrikiyet ve Şariyet (Elektrik ve Kılcallık)
    Hesab-ı İhtimali (İhtimaller Hesabı)
    Mebhas-ı Hareket-i Seyalat (Akışkanların Hareketi)
    Hendese-i Tahliliye (Analitik Geometri)
    Mebhas-ı Nazariye-i Temevvücat (Dalga Teorisi)
    Heyet-i Riyaziye (Matematik Astronomi)
    Kamus-u Riyaziyat (Matematik Ansiklopedisi) – Tamamı basılmamıştır.
    Asar-ı Bakiye (Ölmez Eserler) – Tamamı basılmamıştır.
    Henri Poincaré’den çevirdiği dört kitap basılmamıştır.

 

Bunlarda İlginizi Çekebilir

  Konu / Başlatan replies Son İleti
1 replies
2827 views
Son İleti 09 Nisan 2008, 20:02:33
Gönderen: melike
1 replies
8555 views
Son İleti 09 Nisan 2008, 22:35:48
Gönderen: sevgi
2 replies
3750 views
Son İleti 15 Ağustos 2008, 11:19:30
Gönderen: ...katre...
1 replies
4011 views
Son İleti 15 Ağustos 2008, 11:20:02
Gönderen: ...katre...
2 replies
2930 views
Son İleti 21 Ekim 2008, 22:25:43
Gönderen: kardelen
0 replies
2142 views
Son İleti 02 Kasım 2008, 12:26:43
Gönderen: Halime
0 replies
2521 views
Son İleti 20 Ekim 2012, 21:44:54
Gönderen: Uyanan Gençlik
0 replies
1892 views
Son İleti 20 Ekim 2012, 21:52:24
Gönderen: Uyanan Gençlik
0 replies
1929 views
Son İleti 20 Ekim 2012, 21:57:35
Gönderen: Uyanan Gençlik
0 replies
1883 views
Son İleti 18 Aralık 2013, 21:42:04
Gönderen: busegül