Uyanan Gençlik

AÖL (Açık Öğretim Lisesi) Ders Notları-İnkilap Tarihi 2

0 Üye ve 2 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı D®agon

  • Ezberletmez Öğretir
  • *******
  • Join Date: Mar 2008
  • Yer: Ankara
  • 11618
  • +524/-0
  • Cinsiyet: Bay
    • Arif Hocam
CUMHURİYETİN İLANLARININ NEDENLERİ

• Devlet başkanlığı sorununu çözmek.
• Rejim tartışmalarını sona erdirmek.
• Milli egemenliğin tam olarak gerçekleştirilmesini sağlamak.
• Hükümet kurmada yaşanan bunalımları önlemek.

Cumhuriyetin İlan edilmesi

• Yeni Türk devletinin yönetim şekli belirlendi.
• Meclis hükümeti sisteminden kabine sistemine geçildi.• TBMM hükümetleri dönemi sona erdi.• Meclis başkanlığı ile hükümet başkanlığı birbirinden ayrıldı.,

Cumhuriyetin ilanı ile çözümlenen konular.

• Devlet başkanlığı
• Devletin adı
• Hükümet bunalımı

Atatürk ilkeleri

• Türk toplumunun ihtiyaçlarından doğmuştur.• Temelinde milli kültürümüz vardır.• Akla ve bilme dayanır.

Atatürkçülük

• Egemenliğin halka ait olması• Kişi hak ve hürriyetlerine önem verilmesi• Sorunların barışçı yollardan çözülmesi

Atatürk :

• 1881 – 1938 yılları arası yaşamıştır.
• Atatürk 1918 yılında böbrek rahatsızlığı dolayı Karslbad’ de tedavi görmüştür.
• Türkiye’nin ilk Cumhurbaşkanı ve 15 yıl Cumhurbaşkanı görevini yaptı.
• Ankara – Çankaya Köşkü Atatürk Hayata gözlerini kapadı.
• Atatürk’ün naşı geçici olarak Etnografya müzesindeydi
• Atatürk mal varlığının bir kısmını vasiyeti üzerine Türk Tarih Kurumuna bağışladı

23 Nisan 1920: Türkiye Büyük Millet Meclisinin açılmasıyla yeni bir Türk Devletikurulmuştur.

29 Ekim 1923: Cumhuriyetin ilanı

HALİFELİK

Halifelik: Halife, Arapça “halef“sözcüğünden türemiştir. Birinden sonra onun yerine geçenonun görevini devralan kimse anlamına gelir.

Halifelik: 1517 yılında Memlük Devletinden geçmiştir.

Abdülmecit Efendi : Son Halife dir. ( TBMM tarafından seçmiştir.)

Halifelik makamının kaldırılmasındaki amaçlar.

• Devlet düzenini laikleştirmek.
• Ulusal egemenliği güçlendirmek.
• İnkılapların gerçekleştirilmesini kolaylaştırmak.

3 Mart 1924’te yapılan inkılaplar

• Halifeliğe son verilmesi
• Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun çıkarılması.
• Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Vekaletinin kaldırılması
• Şeriye ve Evkaf Vekaleti’nin kaldırılması

Devletin yapısında laikleşmeyi sağlamak için yapılan inkılaplar.

• Saltanatlığın kaldırılması
• Tevhid-i tedrisat kanununun çıkartılması
• Halifeliğe son verilmesi

Cumhuriyet döneminde kurulan partiler

• Serbest Cumhuriyet Fırkası ( Ali Fethi Okyar‘ın kurduğu parti)
• Cumhuriyet Halk Fırkası ( Atatürk’ün kurduğu parti )
• Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ( Genel Başkanı Kazım Karabekir )

ÇOK PARTİLİ DÖNME GEÇİŞ

Milli Kalkınma Partisi : İsmet İnönü’nün Cumhurbaşkanlığı döneminde çok partili hayata geçildikten sonra kurulan ilk siyasi partidir.

Cumhuriyet Halk Fırkası: Atatürk tarafından kurulan siyasi parti (fırka) dır. 10 Kasım 19241925 – 1930 yılları arasında TBMM’de Cumhuriyet Halk Fırkasının dışarıda bir partinin bulunmayışı durumu Hükümetin denetlenmesi durumunu imkansız kılmıştır.

Terakkiperver(ilerici) Cumhuriyet Fırkası ve şeyh Sait Ayaklanması

17 Kasım 1924: Kazım Karabekir, Ali Fuat Cebesoy, Refet Bele, Rauf Orbay ve Adnan Adıvar Cumhuriyet Halk Fırkasından ayrılıp Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası adında parti kurdular.

3 Haziran 1925: Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kapatıldı

Şeyh Sait İsyanı: Terakkiperver Cumhuriyet fırkasının kapatılmasında etkili olmuştur.

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası : Genel Başkanı Kazım Karabekir.

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası: Şeyh Sait isyanının ayaklanması partinin kapatılmasına neden oldu.

Şeyh Sait ve Menemen olayları : Türkiye’de çok partili döneme geçilmesini geciktirmiştir

Şeyh Sait İsyanı :

• 13 Şubat 1925’de Başlamıştır.
• Cumhuriyet rejimine karşı çıkan ilk isyandır.
• Türkiye’de çok partili döneme geçişi geciktirmiştir.

İngiltere : Şeyh Sait İsyanının çıkarılmasında önemli rol oynamıştır.

Şeyh Sait İsyanlarının çıkış nedenleri

• Halifelik ve saltanat yanlılarının inkılap hareketlerine karşı halkı kışkırtmak.
• Parti programında dini inanç ve görüşlere saygı olduğunu benimseyen Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası Cumhuriyet karşıtı çevrelere cesaret vermesi.
• Yine bu partinin meclisteki sert eleştirileri ve propagandaların eski rejim yanlılarının cesaretlendirilmesi
• İngiltere’nin bu sırada görüşülmekte olan Musul Meselesi’nde Türkiye’yi başka sorunlarla uğraştırıp zayıflatarak, Musul Meselesi’nde kendi lehine çözmek istemesi isyanda etkili olmuştur.

Takrir-i Sükun Kanunu : Şeyh Sait isyanını bastırmak için ve yeniden asayişi sağlamak için çıkartılan kanun.

MUSTAFA KEMALE SUİKAST GİRİŞİMİ

• 15 Haziran 1926 : Eski milletvekillerinden Ziya Hurşit Saruhan (Manisa) milletvekili Şükrü Bey, Eskişehir milletvekili ve Atatürk’ün eski arkadaşlarından Arif Bey ile eski ittihatçılar planlarını hazırladılar. İzmir’de suikast girişimi yapacaklardı.
• Terekiperver Cumhuriyet fırkasının kapatılmasından sonra M. Kemale suikast girişimi yapıldı

SERBERST CUMHURİYET FIRKASI VE MENEMEN OLAYI

Menemen olayı

• 23 Aralık 1930 Tarihinde meydana gelmiştir.
• Atatürk Döneminin Siyasi olaylarından biridir.
• Mustafa Kemal bu olay sonrası çok partili geçiş düzenini durdurmuştur.

İNKILABIN GELİŞMESİ VE TOPLUM KURUMLARININ LAİKLEŞMESİ

TÜRK MEDENİ KANUNU

5 Aralık 1934 : Türk kadını, seçme ve seçilme hakkı doğmuştur.

Medeni Kanunu: Hukuk alanında çağdaşlaşma ve laikleşmeyi hedefler.

Türk Medeni Kanunu: Sosyal ve ekonomik alanda kadın erkek eşitliğini sağlar.

Türk Medeni Kanunu ile kadınlara tanılan haklar

• Mirastan eşit pay alma hakkı.
• Dilediği mesleğe girme hakkı.
• Boşanma hakkı.

İsviçre medeni kanunu’nun seçilmesinin nedenleri

• Avrupa’da hazırlanan medeni kanunlarının en sonuncusu en yenisi olması
• Çeşitli sorunlara son derece pratik ve çözümlemeler getirmesi
• Çağdaş ve laik ilkelerine uygun olması
• İfade ve kavramların açık olması
• Demokratik ilkelere uygun olup kolay uygulanabilir olması
• Türk toplumunun sosyal yapısına uygun olması

17 Şubat 1926: Türk medeni kanunu’nun kabulü

EGİTİM VE KÜLTÜREL ALANDA İNKILAP HAREKETLERİ

Egitim ve Kültür alanında inkilaplar

• Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun çıkartılması.
• Yeni Türk alfabesinin kabul edilmesi• Medreselerin kapatılması

Tevhid-i Tedrisat Kanunu : Milli Eğitim Bakanlığını, tüm eğitim ve öğretim işlerinde tek sorumlu kurum yapan kanun dur.

Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nu güçlendirmek amacı ile uygulamaya konulan kanunlar

• Medreselerin kapatılması
• Yeni Türk harflerinin kabul edilmesi
• Maarif Teşkilatı hakkında kanun’un çıkartılması

1 Kasım 1928: Türk harfleri’nin kabulü

Harf inkılabı

• Avrupa ile kültür alışverişi hızlandı.
• Okuma yazma daha kolaylaştı.
• Okur – yazar oranı arttı.
• Bilimde ve kültürde gelişme sağlandı.

Harf İnkılabının sonuçları

• Çağdaşlaşma yönünde önemli bir adım olması
• Okur – yazar oranının artması
• Okuma – yazma öğreniminin kolaylaşması

Türk Dil Kurumu

“Ülkesini yüksek bağımsızlığını korumasını bilen Türk milleti, dilini ve yabancı diller boyunduruğundan kurtarmalıdır.” diyen Atatürk, düşüncesini gerçekleştirmek amacıyla kurulmuştur.

Türk Dil Kurumunun amacı : Türkçeyi yabancı dil ve kuralların etkisinden kurtarmak.

Türk Dili Tetkik Cemiyeti : Türk Dil Kurumunun ilk adı.

Yabancı okullar sorunu :

• Türkiye Cumhuriyeti devleri yabancı okullar sorununun çözümünde, içişlerine müdahale edilmesi ilkesi gereği, Avrupalı devletlerin görüşme isteğini reddetmiştir.
• Türkiye bu meseleyi kendi iç sorunu sayarak konuyla ilgisi olan devletlerin görüşme isteklerini reddetti.
• Türkiye yaşanan bu sorunu, bağımsız bir devlet olarak kendi konuları çerçevesinde çözümledi.

Türkiye Cumhuriyetinin dayandığı temel ilkeler : Cumhuryet.ilik, Milliyetçilik, Halkçılık, Laiklik, Devletçilik ve İnkılapçılıktır.

Cumhuriyetçilik: Devlet yönetiminde millet egemenliğini ön gören Atatürk ilkesidir.

Milliyetçilik

• Eğitim alanında ülkesinin ve milletinin çıkarlarını kişisel çıkarlarından üstün tutan nesiller yetiştirmeyi öngörmektedir.
• Türk milletini sevmeyi ve onun menfaatleri için çalışmayı ön gören Atatürk ilkesidir

Halkçılık: Bir toplumda sınıf mücadelesinin olmaması ve toplumun dayanışma içinde bulunması durumu.

Laiklik : Din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılmasını esas kabul eden Atatürk ilkesi

Devletçilik : Ekonomik bir model olarak uygulanan Atatürk ilkesidir.

İnkılapçılık: Her türlü kalıplaşmaya ve durgunluğa engel olmak için sürekli yenileşmeyi ön gören Atatürk ilkesidir

TOPLUMSAL YAŞAYIŞIN DÜZENLENMESİ

Toplumsal yaşayışın düzenlenmesi için yapılanlar.

• Kıyafette değişiklik yapılması
• Tekke ve zaviyelerin kapatılması
• Soyadı Kanunu’nun kabul edilmesi

Soyadı Kanunu

• Toplumdaki sınıf ve zümre ayrılığını kaldırmak amacıyla kurulmuştur.
• Toplumsal yaşayışın düzenlenmesi için yapılan yeniliktir.

ANTLAŞMALAR

Montrö Boğazlar Sözleşmesi

• Montrö Boğazlar Sözleşmesini imzalayan devletler : Türkiye, İngiltere, Japonya, Romanya, Fransa• Lozan Antlaşmasının boğazlar üzerinde Türk egemenliğini zedeleyen hükümler Montrö Sözleşmesiyle kaldırılmıştır.

Balkan Antantı

• Türkiye bu anlaşma ile batı sınırlarını güvence altına almıştır .
• Balkan Antantı’na katılan devletler : Türkiye, Yugoslavya, Yunanistan, Romanya

II. Dünya Savaşı :

• Balkan Antantı’nın geçerliliğini yitirmiştir.
• II. Beş yıllık kalkınma planı’nın uygulanmasına engel olmuştur.

Sadabat paktı :

• İtalyan tehlikesine karşı Orta Doğu’nun güvenliğini sağlamak amacıyla imzalanan antlaşma.
• Yakın Doğu’da barış ve güvenliği sağlamak,
• Asya ve Afrika’da genişlemek isteyen italya’nın emperyalist emellerine engel olmakamacıyla kurulan ittifaktır.
• Sadabat paktı Tahran da imzalanmıştır.

Sadabat paktına katılan devletler: Türkiye, İran, Irak, Afganistan

Varşova Paktı: İkinci dünya savaşı’ndan sonra Sovyetler Birliği’nin öncülüğünde Nato’ ya karşı kurulan uluslar arası örgüt.

Kuzey Atlantik Paktı : II. Dünya Savaşından sonra Sovyetler Birliğinin izlediği yayılmacı politikayı önlemek amacıyla ABD önderliğinde kurulan askeri ve siyasi nitelikli uluslar arası örgüt.

Panmunjom Mütarekesi: Kore Savaşını sona erdiren antlaşma

Ankara antlaşması : Türkiye – Irak sınırı belirlenmiştir.

DEVLETLER

Birleşmiş Milletler Güvenlik konseyinin daimi üyeleri : ABD, Çin, İngiltere

Mihver Devletler : Almanya, İtalya, Japonya

Mihver Devletlere karşı kurulan savaşan müttefik devletler : İngiltere, Fransa

Almanya:

• II. Dünya Savaşından sonra doğu ve batı olmak üzere ikiye ayrıldı.
• ABD devletlerinin II. Dünya savaşına girmesine sebep oldu.

Japonya: Pearl Harbour Limanın da bulunan ABD donanmasına baskın yaparak ABD’nin II. Dünya Savaşına girmesine sebebi oldu.

Finlandiya: II. Dünya Savaşının çıktığı ilk yıllarda Almanya ve Rusya tarafından işgal edilerek bu devletler arasında paylaşılan ülkedir.

Fransa : Türkiye Hatay sorunun yaşanmıştır.

Suriye : Türkiye ile sınırlarını oluşturması Bulgaristan, İran, Gürcistan’dan sonra oldu

Tayfur Sökmen : 2 Eylül 1938 tarihinde resmen kurulan Hatay Cumhuriyeti devlet başkanıydı.

ABD: Japonya’ ya atom bombası atan devlet. Not : Atom bombası ilk kez ikinci Dünya Savaşında kullanıldı

1939 – 1945 : İkinci Dünya Savaşının yapıldığı yıllar

Fransa : 1936 yılında Fransa, Suriye ve Lübnan üzerindeki manda yönetimini kaldırarak bu iki ülkeye bağımsızlı vermeyi kabul etmiştir.

İspanya – Yunanistan : Türkiye’nin Milletler Cemiyetine üye olarak kabul edilmesini teklif eden devletlerdir.

Sovyetler Birliği: II. Dünya Savaşı’nda Baltık ülkelerini egemenlik altına alarak Baltık kıyılarına yerleşen ülke.

KİŞİLER

Atatürk’ün vefat ettiği dönem

Başbakan ; Celal BayarTBMM Başkanlığı ; Abdülhalik Renda

Abdülhalik Renda : Atatürk vefat ettiği sırada TBMM başkanıydı

Cemal Gürsel : Atatürk’ ten sonra Türkiye Cumhurbaşkanı olmuştur.

İsmet İnönü :

• Cumhuriyetin ilanından sonra Yeni Türk Devletinin ilk başbakanıdır
• Atatürk’ü vefatından sonra Türkiye Cumhuriyetinin Cumhurbaşkanı oldu.
• M. Kemal’in ilk Cumhuriyeti kurma görevini verdiği devlet adamı.

Mahmut Şevket Paşa : Türk Hava Kuvvetlerinin temelini atmıştır.

Çaka Bey: İlk Türk denizcisi olarak kabul edilir.

Fethi Okyar: İlk meclis başkanı.

İsmet İnönü : İlk Başbakan

Nuri Demirağ : İsmet İnönü’nün cumhur başkanlığı sırasında çok partili siyasi hayatın başlaması üzerine ilk siyasi partiyi kurmuştur.

Adnan Menderes : Demokratik parti genel başkalığı yaptı.

Not: Demokrat parti ilk defa 1950 de iktidar olmuştur.

Roosevelt – Churchill: Atlantik bildirisini yayımlayan devlet adamlarıdır.

ASKERİ

Askeri güç: “Milli politikanın uygulanmasında ve milli hedeflerin elde edilmesinde kullanılan fiziki güçtür.”

Milli Savunma Bakanlığı : Ordumuzun beslenme, barınma, silah ve araç - gereç ihtiyacını karşılamak için kurulan kurum.

Milli Güç : “Bir ulusun, ulusal hedeflerine ulaşabilmek amacıyla kullanabileceği maddi ve manevi kaynakların toplamıdır.”

TARIM

Tarımsal üretimin artmasına yönelik uygulamalar

• Aşar Vergisi’nin kaldırılması
• Tohum ıslah istasyonlarının kurulması

Şeker Fabrikası : Özel teşebbüs’ün ilk şeker fabrikası Uşak’da açılmıştır.

TİCARET

Kabotaj Kanunu : Türk kara sularında yolcu ve yük taşıma hakkını sadece Türk gemilerine tanımıştır.

İzmir İktisat Kongresi : “Milli Ekonomi ilkeleri” kabul edilmiştir

Milli Bankaların kurulması : Bu inkılap ticaretin gelişmesine yöneliktir.

İş Bankası : Türkiye de kurulan ilk ulusal ticari bankası

Batı ülkeleriyle ticareti ve resmi ilişkileri kolaylaştırmak için yapılanlar

• Ölçüler, saat ve takvim değişikliğin yapılması

Ekonomik güç : Milli gücün tüm unsurlarının gelişip güçlenmesini sağlayan milli güç unsurudur.

1929: Dünya büyük bir “ekonomik kriz” yaşadığı yıl

Monarşik Devlet:

• Egemenlik kaynağı kral, padişah ve pens gibi ünvanları olan bir hükümdardadır.
• Yasama, yürütme ve yargı gücü tek bir kişide toplanmıştır.
• Başta bulunan kişi hem kanun yapıcısıdır hem de uygulayıcısıdır.

Teokratik Devlet

Din kurallarına göre kurulup yönetilmesi

Şurta : Günümüzdeki jandarma teşkilatının Selçuklulardaki adı.

UPU : Türkçe açılımı “Dünya Posta Birliği” dir.

Nüfus Mübadelesi :

• Atatürk döneminde dış politikada yaşanan Türk – Yunan sorunudur.
• Türkiye’de yaşayan Rumlarla Yunanistan’daki Türklerin karşılıklı yer değişmesidir.


10 Nisan 1928 de anayasadan din ile ilgili olan hükümlerin çıkartılmasıyla anayasanın laik niteliğe kavuşturulması amaçlanmıştır.

5 Şubat 1937 : Anayasa’ya “Türk devleti laiktir” maddesi girmiştir.

Milletler Cemiyeti: Türkiye, 1932 yılında Atatürk’ün “yurtta sulh, cihanda sulh” sözü gereğince dünya barışına katkıda bulunmak için üye olmuştur.

Birleşmiş Milletler Teşkilatı; 10 Aralık 1948 tarihli “ İnsan Hakları evrensel beyannamesi” kabul edilmiştir.

Hatay : Türkiye Cumhuriyeti sınırlarına giren en son ildir.

Nato Konseyi : Üye ülkelerin dış işleri bakanlarından oluşmaktadır.

 

Benzer Konular

  Konu / Başlatan Yanıt Son İleti
0 Yanıt
59 Gösterim
Son İleti 19 Şubat 2021, 03:38:04
Gönderen: D®agon
0 Yanıt
63 Gösterim
Son İleti 19 Şubat 2021, 03:47:30
Gönderen: D®agon
0 Yanıt
61 Gösterim
Son İleti 19 Şubat 2021, 03:49:13
Gönderen: D®agon
0 Yanıt
73 Gösterim
Son İleti 19 Şubat 2021, 04:05:36
Gönderen: D®agon
0 Yanıt
80 Gösterim
Son İleti 19 Şubat 2021, 04:38:40
Gönderen: D®agon